لقاح تخمك انسانی با اسپرماتوزوا در لوله های رحمی وظرف چند دقیقه ویا چند ساعت بعد از تخمك گذاری اتفاق می افتد.در نتیجه اكثر حاملگی ها نزدیك دو روز قبل ویا در روز تخمك گذاری اتفاق می افتند. حدود سه روز بعد از بارور شدن تخمك،تخم وارد حفره ی رحمی شده وطی روندی به توده متراكمی از سلولها به نام توده سلولهای داخلی(inner cell mass) تبدیل می شود. این بخش جنین را به وجود می آورد .در قطب دیگر یك توده به نام سلولهای خارجی جفت را به وجود می آورد.

مراقبت های دوران بارداری

مسلما مراقبت های دوران بارداری نقش به سزایی در سلامت مادر و كودك داشته و از عوارض مادرو كودك به مقدار زیادی جلوگیری می كند.هدف از مراقبت های دوران بارداری تولد فرزندی سالم با تضمین سلامتی مادر است. این مراقبت ها مجموعه ای سازماندهی شده می باشد، كه می تواند مرگ ومیر جنین را به میزان 40% كاهش دهد.سلامت دوران بارداری به سلامت پیش از بارداری( شامل تا یكسال قبل از باردار شدن) بستگی دارد.

طول مدت حاملگی :

دانستن سن دقیق حاملگی بر حسب هفته ، جهت كنترل سلامت جنین ضروری است.حاملگی را به سه قسمت مساوی 3 ماهه تقسیم می كنند . هر سه ماه شامل 14 هفته است كه مجموعا 42 هفته را در بر می گیرد.متوسط مدت بارداری 280 روز یا 40 هفته می باشد.مدت زمان زایمان طبیعی بین 38 تا 42 هفته متغیر است. برای تعیین تاریخ احتمالی زایمان 7 روز به تاریخ اولین روز آخرین قاعدگی اضافه كرده وسه ماه به عقب بر می گردیم. تعیین سن واقعی حاملگی در صورتی كه فرد قاعدگی های منظم 28 روزه داشته باشد، با این روش بسیار دقیق است. بدون وجود قاعدگی های منظم و قابل پیش بینی، تعیین دقیق سن حاملگی با معاینه فیزیكی مشكل است و اغلب لازم است برای تشخیص سن حاملگی از سونو گرافی استفاده نمود.

ارزیابی جامع اولیه

هدف اولین ویزیت در دوران بارداری شامل : تایید حاملگی  ،تعیین وضع سلامتی مادر وجنین ،تعیین  سن حاملگی ،شروع برنامه ای برای ادامه مراقبت های مامایی می باشد. پس از تایید حاملگی برای تایید سلامت مادر لازم است یك سری آزمایشات تكمیلی انجام شود كه در بخش مراقبت های ماه های مختلف دوران بارداری شرح داده خواهد شد.

این مراقبت ها باید از ماه اول بارداری شروع شود. لذا لازم است در هر زمانی كه بارداری تشخیص داده می شود پرونده بهداشتی تكمیل شود.البته اغلب، شروع مراقبت ها به علت تاخیر در تشخیص دیرتر انجام می شود. به هر حال مراقبت های معمول در هر دوره از بارداری متفاوت است.

معاینات دوران بارداری از ماه 1 تا 6 ، ماهانه یك بار ،ماه های 7و8 ماهانه دو بار وبعد از آن در ماه 9 به صورت هفتگی انجام می شود.در صورت مراجعه زن باردار از ماه اول بارداری جمعا 14 مراقبت دوران بارداری انجام می شود .با توجه به این كه اغلب زنان از ماه اول بارداری مراجعه نمی كنند ،لذا اغلب تعداد مراقبت ها كمتر از آن خواهد بود . در هر حال مطلوب است كه یك زن باردار در كل دوران بارداری حداقل 6 بار مراقبت شود.

صدای قلب جنین را با گوشی مامایی در هفته 20 و با اولتراسوند در هفته 8 حاملگی می توان شنید. ارتفاع رحم پس از خالی كردن مثانه باید اندازه گیری می شود . در سن حاملگی 31-20 هفته ارتفاع قله ی رحم از بالای استخوان عانه بر حسب سانتی متر با سن بارداری برابر است.

در اولین مراجعه زن باردار آزمایشات زیر باید انجام شود:

غلظت خون و گروه خونی ( در صورت ار هاش منفی بودن زن و ارهاش مثبت شوهر لازم است مورد به پزشك ارجاع شود) ، BT, CT، اوره ، كراتینین، قند خون ناشتا و آزمایش ادرار. در صورت لزوم كشت ادرار نیز انجام می شود. در حال حاضر آزمایشات ایدز ، HBSAgو سونوگرافی جزو آزمایشات روتین دوران بارداری نمی باشد ولی در صورت نیاز لازم است انجام شود. آزمایش قند خون پس از ماه 5 نیز یك بار دیگر باید درخواست شود.

نكاتی كه در هر بار مراقبت زن باردار باید رعایت شود :

1-     در هر زمان از بارداری كه زن باردار مراجعه نماید باید مراقبت های دوران بارداری شروع شود.

2-     در هر بار مراجعه زن باردار لازم است فشار خون ، وزن ، علائم كم خونی و ورم كنترل شود.

3-     زمان مراجعه بعدی تعیین و در كارت خانوار ثبت شود.

4-     در هر مراجعه زن باردار از علائم خطر و شكایات سوال شود. در صورت وجود هر یك از علائم خطر بیمار به پزشك ارجاع شود.

·       باید به زن باردار گوشزد كرد كه در هر موقع از شبانه روز،در صورت مواجهه با هر یك از علائم هشدار دهنده زیر سریعا جهت معاینات لازم به بیمارستان مراجعه كند:

 هر گونه خونریزی یا لكه بینی از واژن  ، سردرد شدید یا مداوم   ، تاری دید ، دوبینی و ظهور لكه یا نقطه تاریكی در میدان دید، سر گیجه  ،درد شكم و پایین جناغ سینه، استفراغ مداوم، تب یا لرز،دفع ادرار دردناك، كاهش مقدار دفع ادرار ،خروج مایع از واژن ،تغییر محسوس در شدت یا تناوب حركات جنین ( كمتر یا بیشتر از حد معمول ) ، استفراغ تمام غذاهای خورده شده و مداوم در سه ماه اول بارداری و هر نوع استفراغ بعد از ماه پنجم، افزایش سریع وزن بدن ،تنگی نفس و استفاده از چند بالش برای خوابیدن ،غش و بیحالی مكرر

·         در صورتی كه پرسنل بهداشتی در حین معاینه  به هر یك از یافته های زیر برخورد باید زن باردار را به پزشك ارجاع دهد :

نشنیدن صدای قلب جنین پس از ماه 4 ،غیر طبیعی بودن یا تغییر ناگهانی در معاینات ( وزن ، فشار خون )، بروز علائم كم خونی به خصوص در ماه های آخر ،غیر طبیعی بودن اندازه رحم ( كوچك تر یا بزرگ تراز حد معمول) ،نتیجه ی غیر طبیعی آزمایشات ، مادر در معرض خطر به واسطه بیماری های زمینه ای یا سابقه قبلی بارداری كه در بخش بعدی توضیح داده خواهد شد.